FANDOM


Wojna śląska
— Konflikt niemiecko-jagielloński —
Czas 1891-1899
Miejsce Królestwo Czech
Terytorium Księstwa Śląskie
Wynik Zwycięstwo Królestwa Niemiec
Strony konfliktu

Zjednoczone Królestwo Niemiec

  • Schlesisches Freikorps
  • Deutsch Oberschlesische Freiwilligenarmee

Królestwo Czech Królestwo Polskie Cesarstwo Rzymian

Republika Śląska (od 1895)
Dowódcy

fm. Alfred von Schlieffen

gen. Michael Sommer

gen. Jerzy Teofil Sokołowski

gen. Jerzy Konstantyn Ozenos
 

Wojna śląska - wojna pomiędzy Królestwem Czech a Królestwem Niemiec, dążącym do podboju bogatego Śląska, zakończona traktatem opolskim i przekazaniem tej prowincji Niemcom.

Przyczyny Edytuj

W 1887 doszło do całkowitego zjednoczenia Niemiec pod berłem króla Brandenburgii. Armia królestwa liczyła ok. 450 tysięcy żołnierzy aktywnych i była uzbrojona w nowoczesny sprzęt. Królestwo Czech posiadało 300 tysięcy aktywnych żołnierzy, ale byli oni znacznie gorzej uzbrojeni. Skłoniło króla Jerzego I Fryderyka do podjęcia działań wojennych w celu przejęcia Śląska, na którym już od początku XIX wieku zaczął rozwijać się przemysł.

Przebieg Edytuj

Armia z Brandenburgii pod wodzą Alfreda von Schlieffena wkroczyła w nocy z 5 na 6 listopada 1891 na teren Świebodzina i po dwóch godzinach walki ze służbą celną zdobyli miasto. Po trzech dniach rozpoczęto oblężenie Zielonej Góry. Miasto broniło się dwa tygodnie.

Do świąt Bożego Narodzenia wojskom niemieckim udało się dojść Żagania i Głogowa. W lutym 1892 zdobyto Ścinawę, Złotoryję, a na początku marca Legnicę. Pierwsza większa bitwa została stoczona nad rzeką Bóbr w okolicach Jeleniej Góry. Armii czeskiej liczącej 25 tysięcy żołnierzy udało się zatrzymać czterdziestotysięczną armię inwazyjną, która wycofała się w okolicę Złotoryi.

Generał Pulkrabek rozpoczął kontratak w Saksonii, zdobył m.in. Konigstein i Pirnę. We Lwówku Śląskim Czesi rozgromili dziesięć tysięcy Niemców. Kampania feldmarszałka Schlieffena stanęła pod znakiem zapytania. Postanowiono sprowadzić posiłki w liczbie 50 tysięcy, którymi miał dowodzić Michael Sommer. W sierpniu pojawiły się uzupełnienia w okolicy Ścinawy. Żołnierze feldmarszałka pokonali Czechów pod Bolesławcem, następnie wyruszyli w kierunku Świdnicy, miasto poddało się w połowie listopada.

Pod koniec roku rozpoczęto oblężenie Wrocławia. Stolica Śląska została oswobodzona przez armię Pulkrabka na początku kwietnia. Podpisano trzymiesięczny rozejm. Obie strony uzupełniły siły. Atak uprzedzający przeprowadził przybyły na miejsce generał Sokołowski na obóz niemiecki w pobliżu Oborników Śląskich. W odpowiedzi Niemcy wyruszyli na południe, zdobywając Strzegom i Wałbrzych. Czesi natomiast odbili Ścinawę i Głogów.

W maju 1864 odbył się szturm na twierdzę w Srebrnej Górze, zakończone kapitulacją obrońców, wkroczono do Ząbkowic Śląskich. Sokołowski zawrócił z żołnierzami. Obie strony spotkały się w pobliżu góry Ślęży. Bitwa trwała 5 dni i zakończyła się całkowitym zwycięstwem Niemców. Armia czeska po porażce wycofała się do Wrocławia, aby przygotować obronę miasta. Oblegający rozstawili się po południowej stronie.

W listopadzie stolica Śląska padła. W styczniu większość Dolnego Śląska znajdowała się w rękach Niemców, kwestią czasu było rozpoczęcie walk na Górnym Śląsku. Kluczbork znalazł się w rękach atakujących już pod koniec lutego. Generał Sommer zdobył Krapkowice przed Wielkanocą. Opole zostało przejęte w czerwcu.

Po tej porażce morale Czechów spadło. Lubliniec i Koźle upadły w lipcu. Po miesiącu Racibórz dostał się w ręce żołnierzy Sommera. Opawę oblężono na początku września, a Strzelce Opolskie pod koniec.

Wtedy to król Unii Jagiellońskiej postanowił udać się do Konstantynopola z prośbą o pomoc. Na wniosek cesarza i parlamentu wydzielono korpus ekspedycyjny, którym dowodził generał Jerzy Ozenos. W międzyczasie doszło do sformowania Śląskiego Komitetu Walki w Opawie, którego celem była, w obliczu postępujących klęsk Czechów, walka na własną rękę. W Ostrawie doszło do ogłoszenia niezależności Republiki Śląskiej, która sformowała milicje ludowe, odnoszące sukcesy w walce podjazdowej i partyzanckiej przeciwko agresorom. Rzymianie natomiast dotarli do Katowic w listopadzie.

15 listopada rozpoczęła się I bitwa pod Gliwicami. Armia niemiecka była zaskoczona udziałem dobrze uzbrojonych sił rzymskich. Ostrzał artylerii skruszył morale żołnierzy Schlieffena, nawet dotarcie w ostatniej chwili generała Sommera nie polepszyło sytuacji. Podczas walk przejęto sztandar Armii Brandenburskiej, co spowodowało panikę w szeregach Niemców.

W grudniu rozpoczęła się kontrofensywa. Do lutego 1896 odbito większość Górnego Śląska, na maj zaplanowano ofensywę na Wrocław. W kwietniu rozbito niewielki oddział niemiecki pod Oleśnicą. Oblężenie stolicy Śląska rozpoczęto 29 kwietnia. Generał Sommer postanowił stworzyć oddziały Freikorps, które poprzez walki partyzanckie miały utrudniać działania Czechom i Rzymianom.

Oblężenie zakończono na początku czerwca. Obie strony poniosły poważne straty. Czesi i Rzymianie byli zmuszeni wycofać się do Brzegu, podczas drogi ponosząc straty z rąk partyzantów. Armia została uwięziona w mieście. 12 lipca rozpoczęła się bitwa o Brzeg, zakończona po dwóch dniach podpisaniem rozejmu do nowego roku z zachowaniem uti possidetis.

Do stycznia sprowadzono na front nowe jednostki. Dzięki szybkiej akcji wojsk czeskich do połowy marca udało się zdobyć prawie cały Śląsk (za wyjątkiem Świebodzina). W tym momencie podjęto próbę podpisania pokoju status quo ante, jednak strona niemiecka odmówiła, a ich armia została przegrupowana w Górnych Łużycach w okolicy Zgorzelca.

Na Śląsku natrafiono na prawie niebronione miasta. Pod koniec kwietnia odcięto oddziały generała Sokołowskiego od zaopatrzenia, dlatego był on zmuszony wycofać się z Brandenburgii. Obie strony spotkały się w okolicach Polkowic 23 maja 1897. Bitwa zakończyła się zwycięstwem Niemców.

W czerwcu wkroczono do Wrocławia. Armia czeska wraz z rzymską zorganizowały się w Oławie. Do konfrontacji doszło 21 czerwca. Dwudniowa batalia zmusiła żołnierzy Ozenosa do wycofania się do Opola. Jednak feldmarszałek Schlieffen rozpoczął atak na to miasto dopiero w listopadzie, w międzyczasie rozbijając mniejsze patrole Czechów. Obrona rozpoczęła odwrót 28 listopada.

Powstrzymać Niemców postanowiono na Górze Świętej Anny, do Rzymian ochoczo dołączali lokalni mieszkańcy, natomiast generał Sommer zorganizował Niemiecką Górnośląską Armię Ochotniczą, zrzeszającą głównie niemieckojęzycznych mieszkańców miast.

Atak na zajętą przez żołnierzy Ozenosa górę rozpoczęto 20 grudnia. Zmasowany atak zmusił korpus ekspedycyjny do poddania się 25 grudnia. Jednak ochotnicy dalej prowadzili działania zaczepne, które ostatecznie zakończono pod koniec roku.

Podczas przedostatniego roku wojny szala wojny przechylała się na korzyść Niemców. II bitwa pod Gliwicami stoczona 11 maja zakończyła się zwycięstwem generała Sommera. W listopadzie większość Śląska (poza okręgiem Katowic i Śląskiem Opawskim oraz Cieszyńskim) znalazła się w ich rękach. Walki w Katowicach rozpoczęto 19 listopada i trwały one aż do zawieszenia broni 5 lutego. Śląska Opawskiego nie udało się jednak Niemcom przejąć z powodu zaciętej obrony śląskich partyzantów i dużych strat.

5 lutego podpisano zawieszenie broni z Czechami. Pertraktacje z udziałem dyplomatów rzymskich rozpoczęto dwa dni później w Opolu. Pokój ostatecznie zawarto 19 maja 1899.

Zakończenie Edytuj

Obie strony były mocno wycieńczone po wojnie. W wyniku traktatu prawie cały obszar Śląska wraz z ziemią kłodzką bez Śląska Opawskiego i Cieszyńskiego zostały przyłączone do Zjednoczonego Królestwa Niemiec. Mimo wszystko dzięki działaniom dyplomacji cesarstwa strona niemiecka zobowiązała się wypłacać odszkodowania.

Korpus rzymski stacjonował w Opolu do 1915. W obawie przed ewentualną germanizacją wielu Ślązaków uciekło bądź to do Śląska czeskiego, bądź do Romanii, czy do Polski.