FANDOM


Grieshes Sprache
Obszar występowania Bałkany, Dolina Nilu
Liczba mówiących 300 000-500 000
Klasyfikacja Języki indoeuropejskie
Języki germańskie
Języki zachodniogermańskie
Pismo/alfabet Koinishreiben
Dialekty
południowy, północny
 

Język grieszes - język zachodniogermański z grupy dialektów środkowoniemieckich, powszechnie uważany za odrębny język. Posługują się nim grupki Grieszów na terenie Serbii, Tracji oraz Doliny Nilu. Język nie jest znormalizowany, dzieli się na dwa główne dialekty: północny i południowy.

Wpływ grekiEdytuj

Romejka odegrała niezwykle duży wpływ na leksykalną część tego języka. Duża część słów została zaczęrpnięta z tego języka. Najwięcej zapożyczeń rejestruje się w przedziale XVIII-XIX wieku, który jest okresem rozwoju przemysłu. Wiele terminów jest wtórne (słowa niemieckie przez grekę).

UżytkownicyEdytuj

Język ten nie ma statusu oficjalnego, jednak ilość jego użytkowników szacuje się na 500 tysięcy. Najwięcej posługuje się dialektem północnym (275 tysięcy), trochę mniej południowym (225 tysięcy).

Obecnie odnotowuje się coraz mniejszy odsetek rodzin posługujących się na codzień tym językiem. Jeszcze 50 lat temu było to 92% znających, dziś 66%. Najwięcej takich społeczności występuje w Serbii.

OrtografiaEdytuj

Info Osobny artykuł: Koinishreiben
Alfabet grieshes jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 29 liter. Oprócz 26 liter klasycznych zawiera także przegłosy ä, ö i ü.
A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s t u ü v w x y z
Do dzisiaj można spotkać się z zapisem w alfabecie greckim, jednak nie oddaje on w pełni wymowy tego języka.
Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω Αι Οι Υι 
α β γ δ ε ζ η θ ι κ λ μ ν ξ ο π ρ σ τ υ φ χ ψ ω αι οι υι

Dwuznaki αι, οι, υι oddają przegłosy, χ natomiast oddaje spółgłoskę szczelinową podniebienną bezdźwięczną /ç/.

FonologiaEdytuj

Cechą charakterystyczną tego języka jest zmiękczanie spółgłosek w większości pozycjach. Doszło tu też do częściowego regresu wysokoniemieckiej przesuwki spółgłoskowej (/x/ > /k/) oraz częściowej spirantyzacji (/dd/ > /ð/). R często jest wymawiane jako /rh/.

Wymowa wieloznaków:

  • ch - /k/; spalatylizowany /c/
  • sh - /ʃ/[1] lub /ɕ/
  • dsh - /d͡ʒ/[1] lub /d͡ʑ/
  • qu - /kv/
  • ng - /ŋ/
  • oi, oe - /ø/
  • tsh - /t͡ʃ/[1] lub /t͡ɕ/
  • ou - /ø/
  • ie - /y/
  • ai, ei - /aɪ/[1], /æ/[2] lub /e/[3]
  • ay, ey - /aɪ/
  • eu, äu, oy - /ɔʏ/
  • ig - /i:/
  • gi - /ʝi/[2]
  • ge - /ʝe/[2]
  • ti - /sj/
  • ae - /æ/[2] lub /eː/[3]

Przykładowy tekstEdytuj

Alle Maensh sind frey und gleich an Wierde und Reshten geboren.
['ʔalə 'menç 'sint 'frhaɪ 'ʔʊnt 'gle:k 'ʔan 'vyrhde 'ʔʊnt 'rheçtə ge'borhen.]

Uwagi Edytuj

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dialekt bałkański
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Dialekt południowy
  3. 3,0 3,1 Dialekt tracki